Züs-Südəyyə kimdir?

Züs-Südəyyənin bizim dildə olan mənası pis çıxır deyə, qeyd etmirəm. Bilənlər bilir, bilməyənlər soruşar. Deməli, Züs-Südəyyə ləqəbli Hurqus ibn Züheyr Əsədi Hururiyyə başçılarından biri olmuşdur. Hururiyyə nədir? Hurura Kufəyə yaxın bir yer adıdır. Birinci xəvaric dəstəsinin toplaşdığı yer olduğuna görə hururiyyə adlanıblar. Bəziləri isə xəvaricdən olan bir dəstəni hururiyyə adlandırırlar. Bu adam İmam Əliyə qarşı çıxmış və Nəhrəvan döyüşündə öldürülmüşdür.

Qısaca bir məsələyə baxaq:

Bu adamın keçmişi barədə belə deyirlər ki, Huneyn müharibəsində müsəlmanlar qələbə qazandıqdan sonra çoxlu qənimət əldə etdilər. Qeyd edək ki, bu döyüş hicrətin 8-ci ilində Taifdə baş vermişdir. Peyğəmbər qənimətləri müsəlmanlar arasında bölüşdürərkən adı çəkilən adam həzrətin yanına gələrk ondan bu malları ədalətlə bölməsini tələb etdi. Peyğəmbər ona etiraz edib dedi ki, vay sənə, mən ədalətə riayət etməsəm, bəs kim edəcək? Bu zaman Ömər ibn Xəttab onu öldürmək istədi. Ancaq Peyğəmbər mane olub dedi ki, onu öz halına buraxın. Onun elə səhabələri vardır ki, oruc-namazlarını görsəniz özünüzünküləri kiçik sayarsız. Peyğəmbər həmçinin qeyd etdi ki, bu şəxslər həmişə Quran oxumaqlarına baxmayaraq, Quran onların boğazlarından keçməz. Onlar ox yaydan çıxan kimi İslamdan çıxacaqlar.

"Ənam" surəsi 38-ci ayə barədə araşdırma

Bu surənin 38-ci ayəsində buyurulur: "(Allahın qüdrət, hikmət və rəhmətinin güclü olma dəlillərindən biri də budur ki, O, hər bir şeyi yaratmışdır) Yer üzərində elə bir canlı və iki qanadı ilə uçan elə bir quş yoxdur ki, sizin timsalınızda olan ümmətlər (şəklində) olmasın. Biz (bu kainatın) Kitab(ın)da heç nəyi gözdən qaçırmamışıq. (Elə isə, sən bu təkzib edənlərə de ki, əllərindən hər nə gəlir etsinlər. Çünki) sonra Rəblərinə sarı həşr olunacaqlar (yəni Onun hüzuruna bu şəxsləri yığacaqlar və beləcə, onların hesab-kitabı aparılacaqdır)".

Qısa izah: Ayədəki "dabbə" - canlı, diri; "tair" - quş, uçan, "yətıru bicənaheyhi" - iki qanadı ilə uçur, deməkdir. Sonuncusu təkid üçün bir qeyddir. Eynilə bizim "iki qulağımla eşitdim", "iki gözümlə gördüm" deməyimiz kimidir. "Uməm" millətlər, ümmətlər, toplular deməkdir. O dəstələrdir ki, xüsusiyyət, vəsf və seçkin xarakterlərə malikdirlər. "Ma fərratna" - nöqsan işlətməmişik, qəflətə düşməmişik, nəzərdən qaçırmamışıq deməkdir. "Əl-Kitab" - Ya Qurandır ki, ehtiyac duyulan bütün şeylər - ya ümumi, ya xüsusi, ya yığcam, ya da geniş surətdə orada qeyd olunmuşdur. Ya da Lövhi-Məhfuzdur ki, onun nə olduğu bizim üçün tam şəkildə aydın deyil.

Quran surələrilə qısa tanışlıq (2) "Bəqərə" surəsi

Bu surəsin 17 ayəsində, 73-cü ayə qədər, ölüm hadisəsinə görə inək kəsmək barədə Allahın Bəni İsrailə verdiyi göstərişdən söz açılır. Surənin adı bu məsələ ilə əlaqədardır.

Bu surədə, həmçinin möminlər, müşriklər, münafiqlər, Adəmin yaradılması, Kitab əhlinin bidətləri, Musa və Bəni İsrailin macəraları, Kəbə evinin İbrahim peyğəmbər tərəfindən tikilməsi, Allahın nemətləri, qisas və vəsiyyət məsələləri, müşriklərlə vuruşmaq, nikah, təlaq, riba (sələm) kimi məsələlər, İbrahim peyğəmbərin tövhid əsasında müşriklərlə mübahisəsi, qiblənin dəyişdirilməsi, həcc, irs (miras və vərəsəlik), orucluq və sair məsələlər haqqında qeyd olunmuşdur. Məşhur "Ayətəl-Kürsi" də bu surənin 255-ci ayəsindədir.

Quran surələrilə qısa tanışlıq (1) "Fatihə" surəsi

Qurani-Kərim bu surə ilə başladığına görə bu surə Quranın başlanğıcı, bir növ onu açandır. Elə buna görə də "Fatihə" adlandırılmışdır. "Fatihə" açan deməkdir. Bu surədə Allaha həmd-sənadan söz açıldığına görə bu surəyə "Həmd" surəsi də deyirlər. Habelə bu surə "Şükr", "Vafiyə" (dolğun, ətraflı), "Nur" kimi adlarla da xatırladılmışdır. "Fatihə" surəsinin digər adları "Səb`ul məsani" (iki dəfə təkrarlanan, yaxud iki dəfə nazil olan yeddilik) və "Ümmül-Kitab"dır (Kitabın anası). Bundan əlavə də adları vardır.

İmam Sadiqdən belə bir məzmunda rəvayət nəql olunmuşdur ki, bu bir surədir ki, əvvəli sitayiş, ortası ixlas, axırı isə duadır. ("Burhan" təfsiri, c.1, s.42)

Şəvval ayında 6 gün oruc tutmaq və Şəvval ayı haqda qeyd

Son zamanlar gündəmdə Peyğəmbərdən nəql olunan belə bir hədis dolaşır, məzmunu belədir ki, kim Ramazanda oruc tutsa, Şəvvaldan altı günü də ona qoşsa (ardınca tutsa), sanki (bütün) dövrü oruc tutmuşdur”. (Müslim, Əbu Davud, Tirmizi, Nisai, Əbu Macə) مَنْ صَامَ رَمَضَانَ وَ أَتْبَعَهُ سِتًّا مِنْ شَوَّالٍ كَانَ كَصِيَامِ الدَّهْرِ

Bu altı günlük oruc haqqında sual edildikdə və bunun imamiyyə məzhəbilə müvafiq olub-olmaması barədə soruşulduqda belə bir kiçik yazı hazırlamaq qərarına gəldik.

Şəvval ayı qəməri aylarının onuncusudur. Ramazan ayından sonra gəlir. Onunla əlaqəli hökmlər barədə oruc və həcc babında söz açmışlar.

Müqəddəs şəriətdə bəzi günlər və aylar üçün, o cümlədən Şəvval ayı üçün xüsusi hökmlər bəyan olunmuşdur.

Fitr bayramının namazını necə qılaq?

Fitr bayramının namazı haqqında

Fitr bayramının namazını hal-hazırda həm camaatla, həm də fərdi şəkildə qılmaq müstəhəbdir. İmam zühur etdikdən sonra isə bu namaz vacib olacaqdır və camaat şəklində qılınacaqdır.

Bayram namazının vaxtı günəş çıxdıqdan günortaya qədərdir. Belə ki, Fitr bayramında sübhdən sonra heç nə yeməyib, günəş yüksəldikdən sonra xurma, yaxud şirin bir şey yeyib, habelə fitrə zəkatını verib bayram namazını qılmaq müstəhəbdir.

Fitr bayramının namazı iki rəkətdir.  Daha yaxşı olar ki, bayram namazı bu şəkildə qılınsın: Dediyimiz kimi, namaz sübh namazı kimi iki rəkətdir. Tək şəkildə namazı qılıan belə niyyət edəcək: “Allaha bəndəçilik etmək və onun əmrini yerinə yetirmək məqsədilə Fitr bayramının namazını qılıram”. Bayram namazı qılarkən birinci rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra “Şəms” (91-ci surə), ikinci rəkətdə isə “Fatihə” surəsindən sonra “Ğaşiyə” (88-ci surəni) oxumaq, yaxud birinci rəkətdə “Fatihə” surəsindən sonra “Ə`la” (87-ci surə) surəsini, ikinci rəkətdə isə “Fatihə” surəsindən sonra “Şəms” surəsini oxumaq yaxşıdır. Kim “Fatihə” surəsindən sonra qeyd edilən bu surələri əzbər bilməsə, elə “İxlas” surəsini də oxuya bilər.

Fitr gününün əməlləri

Birinci gün – Fitr bayramı günü və onun müxtəlif əməlləri

1. Sübh namazı, həmçinin bayram namazından sonra Fitr bayramı gecəsi vacib namazlardan sonra qeyd edilən təkbirləri demək (Bu təkbirləri Fitr gecəsinin əməlləri arasında qeyd etmişik)

2. Fiqh kitablarında aydın şəkildə ətraflı qeyd edilən məlumatlar əsasında bayram namazından öncə fitrə zəkatını çıxarmaq (Bu haqda ətraflı məlumatlar yazmışıq). Bil ki, fitrə zəkatını vermək təkid olunan vacib əmrlərindən biridir. Həm də Ramazan ayı orucunun qəbul olma şərtlərindəndir. Bu haqda Quran ayəsində də qeyd edilmişdir.

3. Qüsl almaq. Onun vaxtı sübhdən bayram namazının qılınma vaxtına qədərdir. Qüslun niyyəti belədir: “Allaha bəndəçilik etmək və əmrini yerinə yetirmək naminə Fitr bayramı gününün qüslunu alıram”.