İmam Həsən (5) İmam Həsənə nisbət verilən çoxarvadlılıq xüsusiyyəti

İmam Həsən çoxlu qadınlarla evlənmiş və onları boşamışdırnı? 
İslamın hədis mənbələrində rast gəlinən təəssüfedici böyük bəlalardan biri qərəzli və natəmiz adamlar vasitəçiliyilə səhih hədislər arasına qondarma və yalan hədislər salmaq olmuşdur. 
Bildiyimiz kimi, İmam Həsən Müctəba ikinci məsum imam olmuşdur. O elə bir şəxsiyyətlərdəndir ki, çox təəssüf, hədis qondaran və yalançı adamlar hədis və rəvayət formasında o həzrətə xoşagəlməz xüsusiyyətlər nisbət vermişlər. 

İmam Həsən (4) İmam Həsənin övladları

İmam Həsənin övladlarından Həsən Müsənna, Zeyd, Əmr və Hüseyn Əsrəm adlı dörd övladı oğul-uşaq sahibi oldular. Hüseyn Əsrəm və Əmrin nəsli tezliklə aradan getdi. Təkcə Həsən Müsənna və Zeyd ibn Həsən qaldı. 

İmam Həsənin övladları həsəni seyidlər adlandılar. Bu xanədan tarix boyunca bir çox ictimai və siyasi hərəkatlara malik olmuşdur. Onlar iki və üçüncü yüz illikdə qiyamlar qaldırdı, müxtəlif yerlərdə islam höküməti qurdular. Belə ki, həmin hökümətlərdən bəziləri indiki zamana qədər qalmaqdadır. Seyidlərdən olan bu silsilə bəzi məntəqələrdə şəriflər kimi məşhurdurlar. 

Təbətəbai, Müdərris, Həkim və sair ailələr həsəni seyidləri qolundandırlar.

İmam Həsən (3) İmam Həsən digər xəlifələrin qoşununda olubmu?

Ərəblər İrana həmlə etdiyi zaman İmam Həsən və İmam Hüseyn həmin orduda iştirak edibmi? Bu suala qısa cavab vermək üçün belə bir analiz aparaq: heç bir şiə mənbələrində İran, Şam və Afrikanın fəthi zamanı Həsəneynin iştirak etməsi barədə söz açılmayıb. 

Ancaq bəzi əhli-sünnə mənbələrində İmam Həsən və İmam Hüseynin (İmam Əlinin xəlifəlik dövründə yox) xəlifələr zamanı fəthlərdə iştirak etməsi barədə xəbərlər mövcuddur. Biz həmin bildirişlərə göz atmaq və onları tənqid etmək istəsək, görərik ki, bu bildirişlərdən bir hissəsinin sənədi yoxdur. İş orasındadır ki, bəzi tarixçilərin tarixi faktor kimi təqdim etdikləri xəbərlərin sənədi də mötəbər deyil. Yəni bu xəbəri nəql edənin kimliyi, ya yalançı və sözquraşdıran kimi tanıtdırılmışdır, ya da həmin şəxs tərcümeyi-hal kitablarında tanınmayan və məchul şəxs kimi xarakterizə olunmuşdur. Bir dəstə tarixi sənədlərdə isə İmam Həsən və İmam Hüseynin təkcə İranda olduqlarına dair məlumat verilmiş, ancaq onların oraya hansı səbəblə getmələri, yaxud müharibə etmək səbəbilə iştirak etmələrinə dair heç bir fikir, ya işarə sərgilənməmişdir. 

İmam Həsən (2) Peyğəmbər İmam Həsən barədə nə buyurub?

İslam mənbələrində İmam Həsən Müctəbanın Peyğəmbərin yanında olan dərəcə və məqamına dair bir çox hədislər mövcuddur. 

Hədsilərin birində deyilir ki, Peyğəmbər Həsən və Hüseyni dizləri üstündə otuzdurduğu halda belə buyurmuşdu: "Bunlar mənim və qızımln oğlanlarıdır. Mən onları sevirəm. İlahi, sən də onları və onları sevən kəsləri sev". ("Tarixul-xüləfa", Məkkətül-Məkərrəmə, s.307) 

Başqa bir hədisdə qeyd edilir ki, Peyğəmbər İmam Həsən və İmam Hüseynin barəsində belə buyurmuşdur: "Həsən və Hüseyn (yaxud bu iki oğlum) imamdırlar. İstər qiyam etsinlər, istərsə də sülh". ("əl-İrşad", c.2, s.27) 

Yaxud başqa bir yerdə belə nəql edilmişdir: "Əgər ağıl bir adamda təcəssüm etsə (yaxud bir adam şəklinə düşsə), sözsüz ki, Həsən olar". ("Fəraidüs-simteyn", c.2, s.68)

İmam Həsən (1) Qısa tərcümeyi-hal

Adı: Həsən 

Məşhur ləqəbi: Müctəba. 

Künyəsi: Əbu Məhəmməd. 

Atası: İmam Əli ibn Əbutalib. 

Anası: Xanım Fatimə bint Məhəmməd. 

Doğulduğu yer: Mədinə şəhəri 

Doğulduğu tarix: Hicrətin üçüncü ili, Ramazan ayının 15-i. 

Vəfat etdiyi yer: Mədinə şəhəri 

Vəfat tarixi: Hicrətin 50-ci ili, səfər ayının 28-i. 

Ölüm səbəbi: Zəhərlə sui-qəsd nəticəsində şəhid olmuşdur. 

Dəfn olunduğu yer: Mədinə şəhəri, Bəqi qəbiristanlığı. 

Qatili: Əşəs ibn Qeysin qızı, öz həyat yoldaşı Cödə (ya Cədə) 

İmamlıq müddəti: Doqquz il altı ay. 

Yaşayış müddəti: 47 il, doqquz ay, yeddi gün. Yaşayış dövrü üç hissəyə bölünür: Peyğəmbərin dövründə, səkkiz il civarında; 37 il civarında atasının dövründə və on ilə yaxın imamlıq dövrü.

Orucun hökmləri (7)

Ramazan ayında cənabətin hökmləri 

a) Cənabətli kəs ramazan orucu kimi vaxtı müəyyən olan vacib oruc tutmaq istədikdə qəsdən qüsul almadığı halda vaxt daralarsa, təyəmmüm alaraq oruc tutsa, orucu düzgündür. 

b) Ramazan gecəsində cünub olan kəs yatdığı halda sübhə oyana bilməyəcəyini bilərsə, yatmamalıdır. Əgər yatarsa və sübhə qədər oyana bilməzsə, orucu batildir. Qəza ilə yanaşı kəffarə də boynuna gələr. 

c) Əgər ramazan gecəsi cünub olan kəs yatsa, sonra ayılsa və ehtimal versə ki, bir də yatsa ayıla biləcək, yata bilər. 

d) Əgər oruc tutan kəsin boynuna gündüz vaxtı qüsul gəlsə, dərhal qüsul alması vacib deyil. 

e) Ramazan orucunun qəzasını tutmaq istəyən kəs sübh azanına qədər cənabətli qaldığı təqdirdə, qəsdən olmasa belə, orucu batildir. 

Orucun hökmləri (6)

Əgər oruc tutan bir nəfər qüsul almaq niyyətilə başını tamamilə suya salarsa: 

a) Oruc olduğunu unudarsa və qüsul niyyətilə başını suya salarsa, onun orucu və qüslu düzgündür. 

b) Oruc olduğunu bilərsə və qəsdən qüsul almaq üçün başını suya batırarsa, belə ki, orucu ramazan ayının vacib orucu kimi müəyyən olarsa, vacib ehtiyata əsasən ikinci dəfə qüsul almalı və orucunu da qəza etməlidir. Ancaq müstəhəb, yaxud müəyyən vaxtı olmayan kəffarə kimi vacib oruc olsa, qüsulu düzgün,orucu isə batil olur. 

Əgər bir dəfə başının bir tərəfini, o biri dəfə digər tərəfini suya salsa, orucu batil olmur.