Nələrin üzərinə səcdə etmək olar?

– Yerə və yerdə bitən şeylərə səcdə etmək olar. Məsələn, ağac və ağac yarpağının üzərinə səcdə etmək olar.

– Arpa və buğda kimi yeyilən, pambıq kimi geyilən, yerdən çıxan qızıl, gümüş və bu qəbil şeylərin üzərinə səcdə etmək olmaz. Lakin mərmər kimi mədən daşlarının üzərinə səcdə etmək olar.

– Əlacsız qaldıqda qır kimi şeylərin üzərinə səcdə etmək olar;

– Əgər üzüm yarpağı yumşaq və yeyiləsi halda olarsa, onun üzərinə səcdə etmək olmaz. Bu halda olmazsa, eybi yoxdur;

– Heyvan yemi sayılan və yür üzərində bitən ot və saman kimi şeylər üzərinə səcdə etmək olar;

– Yeyilməyən güllərin üzərinə də səcdə etmək olar. Lakin elə bitkilər var ki, yerdən çıxır, onlardan dərman kimi istifadə olunur, qaynadılaraq suyu içilir – bu cür bitkilər üzərinə səcdə etmək olar. Məsələn, bənövşə və mal dili bitkisi kimi;

Oxunulan və eşidilən şeyləri yadda saxlamaq üçün dua

Peyğəmbər (s) İmam Əliyə (ə) buyurdu: "Əgər oxuduğun və eşitdiyin hər bir şeyi yaddaşında saxlamaq istəyirsənsə, hər namazdan sonra bu duanı oxu:

“Pakdır (bizim ona nisbət verdiyimiz bəşəri sifətlərdən ) O Allah ki, Öz mülkündə olanlara zülm etməz. Pak və münəzzəhdir O Allah ki, yer əhlini müxtəlif əzablara düçar etməz. Pak və münəzzəhdir O Allah ki, rəuf və mehribandır. Ey Allah! Mənim qəlbimdə nur, bəsirət, dərk və elm qərar ver. Həqiqətən də, Sən hər şeyə qadirsən.

İmam Əliyə istinad edilən bəzi əsassız kəlamlar

Aşağıda yazdığım və İmam Əliyə (ə) nisbət verilən hədislərin heç biri şiələrin mötəbər kitablarında keçməyib. Bundan əlavə, bu hədislərin ilk mənbəsi əhl-sünnə sufiləri və şiə ğulatları olublar. Həmçinin bu hədislərin mötəbər mənbəsi olmadığı kimi, mötəbər sənədi də yoxdur və demək olar ki, ümumiyyətlə sənədsizdirlər. Araşdırmalar göstərir ki, bunlar hədis deyil, bəlkə arif və sufi adlanan camaatın dilində gəzən sözlər olubdur. Yenə də qeyd edirəm ki, mötəbər sənəd və mənbələri yoxdur, bəzən Quran ayələri, bəzən də tarix ilə ziddiyyət təşkil edir. Həmçinin Qurani-Kərimin İmam Əli (ə) zamanında indiki şəkildə nöqtələnməsi isbat oluna bilməyib. İmam Əlinin (ə) şagirdlərinin gördüyü iş Quranın səslərini rəngli nöqtələrlə göstərmək olub. Məsələn “ə” səsi üçün hərifin üzərində “yaşıl” nöqtə, “i” səsi üçün hərifin aşağısında “yaşıl” nöqtə və ... Bu iddianı İmam Əli, İmam Həsən və İmam Səccadın xətti ilə bizim əlimizə gəlib çatmış nüsxələr də təsdiq edir. Çünki həmin nüsxələrdə səslər rəngli nöqtələr ilə göstərilib, amma hərflər nöqtəsizdir.

Rəvayətlərdə yaxşılıqlara dəvət etməyin mövqeyi

Peyğəmbər (s) buyurmuşdur: “Yaxşılıqlara dəvət edənlər yer üzərində Allahın canişinləridir”.

Möminlərin Əmiri Əli (ə) buyurmuşdur: “Bütün xeyir işlər, hətta Allah yolunda cihad belə, yaxşılıqlara dəvətlə müqayisədə ağız suyunun dəryanın suyuna olan nisbəti kimidir”. (“Nəhcül-Bəlağə”, hikmət 377)

Həzrət Əli (ə) buyurmuşdur: “Yaxşılıqlara dəvət və pisliklərdən çəkindirmək ümumi camaat üçün bir məsləhətdir (çünki onların yaxşı işlərə olan stimulu artsın). Pisliklərdən çəkindirmək azğınlığa meyilləri çox olan ağılsız fərdlər üçün güclü kontrol vasitəsidir”. (“Nəhcül-Bəlağə”, hikmət 252)

İmam Baqir (ə) şikayət edərkən buyurmuşdur: “Elə fərdlər var ki, əgər namaz onların malına, yaxud canına zərər vursa, onu tərk edərlər; o cür ki, vacibatın ən böyüyü və ən şərəflisi olan – yaxşılıqlara dəvət və pisliklərdən çəkindirməyi elə ona xatir boş buraxdılar”. (“Əl-Kafi”, c.4, s.55)

Səbir və güzəşt

“Və əlbəttə, kim səbir etsə və bağışlasa, həqiqətən, bu, möhkəm işlərdəndir”, (“Şura” surəsi, 43-cü ayə)

Bildirişlər

1. Camaatının hüququnu tapdalamaq (hətta müsəman olmasa belə, hər bir halda) rəva və yaraşan bir şey deyil. Bu məsələ araşdırılmalı və buna görə hesab vermək lazımdır.

2. Zülmü ifşa etmək lazımdır ki, fitnənin, pozğunçuluğun çalarları ortaya çıxsın və cəmiyyətə vurduğu zərbə əyan olsun.

3. Camaatın dünyadakı vəzifəsi zülmü ifşa etmək, yardım istəmək olsa da, Allah da zalımların haqq-hesabını edəcəkdir.

4. Zülm etmiş adam üçün keçmək sadə iş deyil. Bunun üçün möhkəm iradə və qərar lazımdır.

5. Özünü saxlamaq və (intiqam almaq əvəzində) keçmək Quranın tapşırıq mövzusudur.

Tövsiyə olunması ən zəruri şeylər - səbir və mərhəmətdir

Dəvət olunması gərəkən ən üstün yaxşı işlər səbir və rəhmətdir

Sonra isə o, iman gətirən, bir-birinə səbir və mərhəmət tövsiyə edənlərdən olmaqdır. Onlar sağ tərəf sahibləridir. Ayələrimizi inkar edənlər isə sol tərəfə sahibdirlər. Od onların üzərində qapanacaqdır”. (“Bələd” surəsi, 17–20-ci ayələr)

Bildirişlər:

1. İman yaxşı işlərin qəbul olunma şərtidir

2. Bütün müsəlmanlar bir-birlərinə səbr və mərhəmət tövsiyə etməlidirlər.

3. Bilmək kifayət deyil. Demək və eşitmək də təsiredicidir.

4. Tövsiyə edilməsi zəruri olan ən üstün yaxşılıqlar səbir və mərhəmətdir.

5. Özünü düzəltdikdən, öz üzərində işlədikdən sonra başqalarını yaxşı işlərə dəvət etmək lazımdır.

"Kafir" nə deməkdir?

Bəqərə surəsi 6-cı ayə haqqında

“Həqiqətən, kafir olan kəsləri əzabla qorxutsan da, qorxutmasan da, onlar üçün birdir, iman gətirməzlər”.

“Küfr” örtmək, diqqətə almamaq mənasındadır. Əkinçiyə və gecəyə də “kafir” deyirlər. Çünki əkinçi toxumu torpağın altında gizlədir. Gecə isə fəzanı örtür.  

Nemətlərə küfr edənlər də bu nemətləri görməzdən gələnlər anlamındadır. Dinə qarşı inkarçı mövqedə olanlar – ilahi həqiqətləri və ayələri gizlətdiklərinə və onları gözardı etdiklərinə görə kafir adlandırılmışlar.

Quran müttəqilərdən (təqvalı olanlar) sonra kafirlərdən ibarət bir dəstəni xarakterizə edir. O kəslər ki, azğınlıq və haqqı ört-bastır etməkdə elə israrlıdırlar ki, ilahi ayətləri qəbul etməyə hazır deyillər. Onların peyğəmbərlərin dəvəti qarşısında durum və potensialları belə idi: “Bizə öyüd-nəsihət versən də, verməsən də, bizim üçün birdir” (“Şüəra”, 136).

Əgər uyğun və münasib zəminə olmasa, peyğəmbərlərin dəvəti təsiredici olmayacaqdır.

Hazırladı: Fərid Abdullah